کلاس راس ساعت 9.45مورخ 94/10/10 با عرض خیر مقدم توسط جناب سرهنگ رجبی مدیر کل محترم اداره خدمت استاد و کارکنان شرکت کننده در جلسه شروع و سپس برادر محترم علی هژبری مطالب خود را پیرامون موضوع پیشینه اختلافات مرزی بین ایران و عراق به شرح ذیل بیان داشتند.

یکی از بهانه ها و دلایل اصلی حمله صدام به ایران همین اختلافات مرزی بخصوص مسئله اروند رود بود.

ریشه اختلافات مرزی ایران با دولت عثمانی از زمان اوج گیری آن دولت (به خاطر غلبه بر امپراطوری بیزانس و تبدیل شدن به یک قدرت برترجهانی) بود.

دولت عثمانی علاوه بر حکومت بر بلاد مختلف ادعای خلافت بر مسلمین جهان را نیز در سر داشت.

کشور ایران قبل از دولت صفویه کاملا مستقل نبود و بیشتر تحت امر دولتهای دمشق و عراق و سلاطین عثمانی بود. اما بعد از تشکیل حکومت صفویه و بهره برداری از مذهب مردم ایران که اکثریت شیعه بودند( با بکار گیری احساسات مردم و رسمی نمودن مذهب شیعه در ایران بنای وحدت ملی را در کشور گذاشت) و با حمایت مردمی روز به روز مقتدرگردید.

به همین دلیل دولت عثمانی که دارای مذهب سنی بود احساس خطر نموده و به ایران شیعه به چشم یک رقیب نگاه کرد. بنابرین همین دیدگاه باعث بروز اختلافات و جنگهایی طی پنج قرن بین این دو دولت گردید.

بخشی از این 500 سال همزمان با دوره رنسانس و دگرگونی در غرب بود که دول غربی برای اینکه از تهاجم دولتهای عثمانی و ایران در امان باشند از وجود اختلاف بین این دو قدرت خوشحال بوده و سعی می کردند به شیوه های گوناگون آن راتشدید کنند.

اختلافات بین دو دولت به دلایل زیر بود:

1- اختلافات مرزی (ایران خواستار بین النهرین بود به دلیل وجود اماکن متبرکه )

2- اختلافات مذهبی (شیعه بودن ایرانیان و سنی بودن عثمانیان)

3- بد رفتاری حکام عثمانی با زوار شیعه که به قصد زیارت اماکن متبرکه ، مکه ومدینه و شام به آن بلاد سفر می کردند.

4- آتش افروزی غربیها که از این اختلاف بهره می بردند. ( با دعوای دو دولت اسلامی هم دین اسلام تضعیف می شد وهم آنها از حمله مسلمانان به کشورشان در امان بودند)

5- اوضاع نابسامان ایران در مقاطع مختلف که باعث حمله دولت عثمانی به ایران می گردید.

6- پناهنده شدن امیران و شاهزادگان دو دولت به یکدیگر و تقاضای استرداد آنها که گاها باعث درگیری و جنگ می گردید.

7- چرای دامهای عشایر دو طرف در مراتع که بعضی اوقات منجر به تجاوز ودر نهایت به تنش و دعوا می گردید.

نمونه ای از جنگهای دو دولت ایران وعثمانی :

1- جنگ چالدران (حوالی شهر خوی نزدیک تبریز) به علت پناهنده شدن یک شاهزاده عثمانی با ده هزار سرباز به ایران و حمایت شاه اسماعیل صفوی از وی (او در حوالی فارس به عنوان والی یک منطقه نصب شد و به حکومت پرداخت) که باعث لشکر کشی سلطان سلیم عثمانی به ایران و در نهایت تصرف تبریز توسط او و مجروح شدن شاه اسماعیل گردید.

2- جنگهای 20 ساله بعد از مرگ سلطان سلیم و شاه اسماعیل بین شاه طهماست و سلطان عثمانی که منجر به تصرف یا واگذاری مناطقی از دو دولت به یکدیگر می گردید.

3- جنگهای 13 ساله ای که منجر به صلح اول استانبول گردید . در این صلح دولت عثمانی در بلاد تصرف شده ماندگار شد و قرار شد لعن خلفا از سوی ایران بر داشته شود.

4-شاه عباس صفوی طی قراردادی که با تعدادی از نجیب زادگان انگلیسی بست ساخت توپ جنگی را در ایران شروع کرد و ارتش ایران مجهز به سلاح توپ گردید. و سپس با حمله به دولت عثمانی که با دول غرب درگیربودتوانست کلیه تصرفات قبلی را پس گرفته و صلح دوم استانبول را رقم بزند.ودر نهایت دو دولت به مرزهای قبلی برگشته و کشور بین النهرین(عراق) به عثمانی بازگشت.

5- پناهنده شدن یکی از شاهزادگان ایرانی به دولت عثمانی که باعث ایجاد یک جنگ گردید.

6- معاهده معروف به صلح نامه قصر شیرین که در پایان نزاع ( به دلیل حمایت شاه اسماعیل از رئیس شرطه های بغداد که علیه حکومت عثمانی طغیان کرده بود)که بین ایران و عثمانی بسته شد و حدودا تا صدسال بعد و پایان حکومت صفویه دیگر نزاعی بین آنها صورت نگرفت.

7-درزمان نادرشاه با حمله ایران به دولت عثمانی کلیه تصرفات قبلی ازآنها پس گرفته شد و معاهده ارز روم اول بسته شد(مرزها مشخص و تعرز به زوارایرانی برداشته شد)

8- در زمان قاجاریه پس از حمله والی بغداد به خرمشهر و نهایتا کربلا و قتل عام وغارت شیعیان ، دولت ایران اعلان جنگ نمود ولی با میانجیگری روس و انگلیس و با مذاکرات سه ساله امیرکبیر معاهده ارز روم دوم بسته شد.

9-اخراج عراقیهای ایرانی الاصل از عراق درسال1950 م و حمایت شاه پهلوی از کردهای بارزانی عراق منجر به تنش سیاسی شد و نهایتا با حضور شاه ایران و صدام در الجزیره قرارداد1975 بسته شد(به علت ضعف سیاسی عراق مفاد این قرارداد بیشتر به نفع ایران بود)

10- در نهایت با کودتا در عراق و به قدرت رسیدن صدام در سال1358 و پیروزی انقلاب اسلامی در ایران درسال1359 ، دشمنان اسلام و ایران احساس خطر نموده و با زمینه سازی های مختلف و با استفاده از کینه دیرینه صدام جنگ هشت ساله را بر ما تحمیل نمودند،و همین صدامی که معاهده 1975 را امضاء نموده بود ، با پاره کردن ولغو آن در تاریخ 31/6/59 رسما جنگ را علیه ایران شروع نمود.

نتیجه : اینکه برای اولین بار در تاریخ ایران جنگی اتفاق افتاد که بدون مداخله بیگانگان و به برکت خون هزاران شهید و رهبری ولی فقیه حتی یک وجب از خاک کشور به دست دشمن نیافتاد وحتی دشمنان به کوچکترین اهداف خودشان هم دست نیافتند.

سوالات آزمون:

1- ریشه اختلافات مرزی بین ایران و عراق به چه دورانی مربوط می شود و علل جنگهای بین این دو امپراطوری را بنویسید؟

2- بیانیه 1975 الجزایربین چه دولتهایی منعقد گردید و بر اساس مرزآبی ایران وعراق در اروند رود چگونه تعیین شده است؟



 

مختصری از مباحث:

کلاس راس ساعت 45/9 مورخ 10/10/94 با عرض خیر مقدم توسط جناب سرهنگ رجبی مدیر کل محترم اداره خدمت استاد و کارکنان شرکت کننده در جلسه شروع و سپس برادر محترم علی هژبری مطالب خود را پیرامون موضوع پیشینه اختلافات مرزی بین ایران و عراق به شرح ذیل بیان داشتند.

یکی از بهانه ها و دلایل اصلی حمله صدام به ایران همین اختلافات مرزی بخصوص مسئله اروند رود بود.

ریشه اختلافات مرزی ایران با دولت عثمانی از زمان اوج گیری آن دولت (به خاطر غلبه بر امپراطوری بیزانس و تبدیل شدن به یک قدرت برترجهانی) بود.

دولت عثمانی علاوه بر حکومت بر بلاد مختلف ادعای خلافت بر مسلمین جهان را نیز در سر داشت.

کشور ایران قبل از دولت صفویه کاملا مستقل نبود و بیشتر تحت امر دولتهای دمشق و عراق و سلاطین عثمانی بود. اما بعد از تشکیل حکومت صفویه و بهره برداری از مذهب مردم ایران که اکثریت شیعه بودند( با بکار گیری احساسات مردم و رسمی نمودن مذهب شیعه در ایران بنای وحدت ملی را در کشور گذاشت) و با حمایت مردمی روز به روز مقتدرگردید.

به همین دلیل دولت عثمانی که دارای مذهب سنی بود احساس خطر نموده و به ایران شیعه به چشم یک رقیب نگاه کرد. بنابرین همین دیدگاه باعث بروز اختلافات و جنگهایی طی پنج قرن بین این دو دولت گردید.

بخشی از این 500 سال همزمان با دوره رنسانس و دگرگونی در غرب بود که دول غربی برای اینکه از تهاجم دولتهای عثمانی و ایران در امان باشند از وجود اختلاف بین این دو قدرت خوشحال بوده و سعی می کردند به شیوه های گوناگون آن راتشدید کنند.

اختلافات بین دو دولت به دلایل زیر بود:

1- اختلافات مرزی (ایران خواستار بین النهرین بود به دلیل وجود اماکن متبرکه )

2- اختلافات مذهبی (شیعه بودن ایرانیان و سنی بودن عثمانیان)

3- بد رفتاری حکام عثمانی با زوار شیعه که به قصد زیارت اماکن متبرکه ، مکه ومدینه و شام به آن بلاد سفر می کردند.

4- آتش افروزی غربیها که از این اختلاف بهره می بردند. ( با دعوای دو دولت اسلامی هم دین اسلام تضعیف می شد وهم آنها از حمله مسلمانان به کشورشان در امان بودند)

5- اوضاع نابسامان ایران در مقاطع مختلف که باعث حمله دولت عثمانی به ایران می گردید.

6- پناهنده شدن امیران و شاهزادگان دو دولت به یکدیگر و تقاضای استرداد آنها که گاها باعث درگیری و جنگ می گردید.

7- چرای دامهای عشایر دو طرف در مراتع که بعضی اوقات منجر به تجاوز ودر نهایت به تنش و دعوا می گردید.

نمونه ای از جنگهای دو دولت ایران وعثمانی :

1- جنگ چالدران (حوالی شهر خوی نزدیک تبریز) به علت پناهنده شدن یک شاهزاده عثمانی با ده هزار سرباز به ایران و حمایت شاه اسماعیل صفوی از وی (او در حوالی فارس به عنوان والی یک منطقه نصب شد و به حکومت پرداخت) که باعث لشکر کشی سلطان سلیم عثمانی به ایران و در نهایت تصرف تبریز توسط او و مجروح شدن شاه اسماعیل گردید.

2- جنگهای 20 ساله بعد از مرگ سلطان سلیم و شاه اسماعیل بین شاه طهماست و سلطان عثمانی که منجر به تصرف یا واگذاری مناطقی از دو دولت به یکدیگر می گردید.

3- جنگهای 13 ساله ای که منجر به صلح اول استانبول گردید . در این صلح دولت عثمانی در بلاد تصرف شده ماندگار شد و قرار شد لعن خلفا از سوی ایران بر داشته شود.

4-شاه عباس صفوی طی قراردادی که با تعدادی از نجیب زادگان انگلیسی بست ساخت توپ جنگی را در ایران شروع کرد و ارتش ایران مجهز به سلاح توپ گردید. و سپس با حمله به دولت عثمانی که با دول غرب درگیربودتوانست کلیه تصرفات قبلی را پس گرفته و صلح دوم استانبول را رقم بزند.ودر نهایت دو دولت به مرزهای قبلی برگشته و کشور بین النهرین(عراق) به عثمانی بازگشت.

5- پناهنده شدن یکی از شاهزادگان ایرانی به دولت عثمانی که باعث ایجاد یک جنگ گردید.

6- معاهده معروف به صلح نامه قصر شیرین که در پایان نزاع ( به دلیل حمایت شاه اسماعیل از رئیس شرطه های بغداد که علیه حکومت عثمانی طغیان کرده بود)که بین ایران و عثمانی بسته شد و حدودا تا صدسال بعد و پایان حکومت صفویه دیگر نزاعی بین آنها صورت نگرفت.

7-درزمان نادرشاه با حمله ایران به دولت عثمانی کلیه تصرفات قبلی ازآنها پس گرفته شد و معاهده ارز روم اول بسته شد(مرزها مشخص و تعرز به زوارایرانی برداشته شد)

8- در زمان قاجاریه پس از حمله والی بغداد به خرمشهر و نهایتا کربلا و قتل عام وغارت شیعیان ، دولت ایران اعلان جنگ نمود ولی با میانجیگری روس و انگلیس و با مذاکرات سه ساله امیرکبیر معاهده ارز روم دوم بسته شد.

9-اخراج عراقیهای ایرانی الاصل از عراق درسال1950 م و حمایت شاه پهلوی از کردهای بارزانی عراق منجر به تنش سیاسی شد و نهایتا با حضور شاه ایران و صدام در الجزیره قرارداد1975 بسته شد(به علت ضعف سیاسی عراق مفاد این قرارداد بیشتر به نفع ایران بود)

10- در نهایت با کودتا در عراق و به قدرت رسیدن صدام در سال1358 و پیروزی انقلاب اسلامی در ایران درسال1359 ، دشمنان اسلام و ایران احساس خطر نموده و با زمینه سازی های مختلف و با استفاده از کینه دیرینه صدام جنگ هشت ساله را بر ما تحمیل نمودند،و همین صدامی که معاهده 1975 را امضاء نموده بود ، با پاره کردن ولغو آن در تاریخ 31/6/59 رسما جنگ را علیه ایران شروع نمود.

نتیجه : اینکه برای اولین بار در تاریخ ایران جنگی اتفاق افتاد که بدون مداخله بیگانگان و به برکت خون هزاران شهید و رهبری ولی فقیه حتی یک وجب از خاک کشور به دست دشمن نیافتاد وحتی دشمنان به کوچکترین اهداف خودشان هم دست نیافتند.

سوالات آزمون:

1- ریشه اختلافات مرزی بین ایران و عراق به چه دورانی مربوط می شود و علل جنگهای بین این دو امپراطوری را بنویسید؟

2- بیانیه 1975 الجزایربین چه دولتهایی منعقد گردید و بر اساس مرزآبی ایران وعراق در اروند رود چگونه تعیین شده است؟

تهیه کننده : ولی سلطانی

Template Design:Dima Group